Zo verandert koper van kleur (en wat dat betekent voor je sieraden)
Steeds vaker maak ik sieraden van onbehandeld koper. Na het oxideren, vijlen, schuren en polijsten krijgen die sieraden een mooie vintage, bohemian uitstraling. Sommige exemplaren lijken zelfs zo uit een steampunk-, vampieren- of gothicfilm te komen.
Tijdens een beurs of marktdag krijg ik regelmatig de vraag:
gaat koper niet roesten of lelijk worden? En geeft dat niet af op kleding?
Roest, corrosie of oxidatie: wat gebeurt er met koper?
Roesten, corrosie en oxidatie zijn vormen van aantasting van metalen door reactie met zuurstof en vocht. Edelmetalen zoals goud en platina zijn hier nauwelijks gevoelig voor, maar metalen zoals zilver en koper reageren wél met stoffen in de lucht.
Koper vormt daarbij verschillende verbindingen, bijvoorbeeld met zuurstof, zwavel en koolstofdioxide. Dit zorgt voor de kleurverandering die we kennen als patina.
Welke kleur krijgt koper als het “roest”?
Het is een misvatting dat koper altijd groen wordt. De kleur hangt vooral af van de omstandigheden.
- Droge omgeving:
Koper wordt donker mat rood/bruin (koperoxide, Cuâ‚‚O) - Vochtige omgeving:
Koper kan groen of blauwgroen uitslaan (kopercarbonaat)
Denk aan oude waterleidingen, plantenpotten of het Vrijheidsbeeld
Die bekende groene kleur ontstaat dus alleen bij voldoende vocht én bepaalde stoffen in de lucht.
Let op: dit “kopergroen” kan giftig zijn en is niet iets wat je op je huid wilt hebben.
Wat gebeurt er met koperen sieraden van One 2 Love Crafts?
Bij mijn sieraden speelt nog een tweede factor een rol: controle.
De sieraden worden bewust geoxideerd met zwavel (gekookt ei) en daarna geschuurd en gepolijst. Hierdoor ontstaat een stabiele oxide-/zoutenlaag die:
- de donkere kleur bepaalt
- verdere corrosie vertraagt
- zorgt voor die warme, vintage uitstraling
Sieraden die niet gedragen worden, kunnen na verloop van tijd wat donkerder en doffer worden. Met een citroenschilletje of een beetje azijn maak je ze eenvoudig weer glanzend.
En goed nieuws:
sieraden die je draagt, blijven meestal vanzelf mooi glanzen.
Waarom krijgt koper die kleur? (kort stukje scheikunde)
Voor wie het leuk vindt, heel beknopt:
- koper reageert met zuurstof → rood koperoxide
- 2Cu + O 2 → Cu 2 O (roze of rood)
- daarna kan het verder oxideren → zwart koperoxide
- 2Cu 2 O + O 2 → 4CuO (zwart)
- met vocht en stoffen uit de lucht → groen of blauw patina
- De 4CuO (zwart) kan bij de aanwezigheid van zouten èn vocht met kooldioxide (CO 2 ) en (OH - ) waterdamp drie verbindingen vormen:
- 2CuO + CO 2 + H 2 O → Cu 2 CO 3 (OH) 2 (groen)
- 3CuO + 2CO 2 + H 2 O → Cu 3 (CO 3 ) 2 (OH) 2 (blauw)
- 4CuO + SO 3 + 3H 2 O → Cu 4 SO 4 (OH) 6 (groen)
- De 4CuO (zwart) kan bij de aanwezigheid van zouten èn vocht met kooldioxide (CO 2 ) en (OH - ) waterdamp drie verbindingen vormen:
De snelheid en kleur hangen af van:
- luchtvochtigheid
- vervuiling in de lucht
- tijd
Een mooi voorbeeld is de watertoren in Oss of het Vrijheidsbeeld in New York — die kregen hun kleur pas na tientallen jaren.
Koper: levend materiaal
Wat ik zo mooi vind aan koper, is dat het blijft veranderen.
Het leeft als het ware met je mee.
De patina die ontstaat, maakt elk sieraad uniek. En juist dat geeft die doorleefde, warme uitstraling waar ik zo van houd.
Tot slot
Of je nu kiest voor glanzend koper of juist voor een doorleefde look:
bij mij weet je zeker dat elk sieraad met aandacht is gemaakt — en dat het materiaal zich op een natuurlijke manier ontwikkelt.